İŞÇİYE YILLIK İZİN HAKKININ KULLANDIRILMAMASI HAKLI FESİH İMKANI VERİR Mİ? 

Yıllık İzniniz Kullandırılmıyor Mu? Haklı Fesih ve Tazminat Hakları Nelerdir? İşçinin en temel haklarından biri olan yıllık izin, Anayasa ile güvence altına alınmış bir dinlenme hakkıdır.

Yıllık izin kullandırılmıyor ne yapmalıyım?

İşçinin hak ettiği yıllık iznin kullandırılmaması, Yargıtay kararlarıyla da desteklenen önemli bir haklı fesih sebebidir. Bu Fesih hakkı nasıl ve ne zaman kullanılmalıdır.

 Temel Bir Hak: Yıllık Ücretli İzin Nedir?

4857 sayılı İş Kanunu’na göre, bir işyerinde deneme süresi de dahil olmak üzere en az bir yıl çalışmış olan her işçi yıllık ücretli izne hak kazanır. Bu haktan feragat edilemez ve işverenin bu izni kullandırma yükümlülüğü vardır.

Yasal Asgari İzin Süreleri:

  • 1 yıldan 5 yıla kadar (5 yıl dahil) çalışanlar için: 14 gün
  • 5 yıldan fazla 15 yıldan az çalışanlar için: 20 gün
  • 15 yıl ve daha fazla çalışanlar için: 26 gün

YILLIK İZİN HAKKI NASIL KULLANDIRILMALIDIR. 

Yıllık izin hakkının doğması için en az bir yıl kıdem şartının sağlanması gerekir. İşçi yıllık izin hakkına kavuştuktan sonra yıllık izin bölümler halinde kullanılabilir ise de işçinin daha az kullanmaya ilişkin bir talebi yoksa iş veren tarafından yıllık izin en az 10 gün olarak kullandırılabilir. Eğer işçi talep eder ise daha az süreler ile de kullandırılabilir. İşçi istediği zaman yıllık izne çıkamayacak ise de yasal hak oluştuktan sonra işçinin yıllık iznini kullanma isteğinin işveren tarafından gerekçesiz olarak reddedilmemesi gerekmektedir. Yıllık iznini kullanmak isteyen işçinin talebini işverene en az 1 ay önceden yazılı olarak iletmesi gerekmektedir.   İşçi 1 yıl içerisinde en fazla 4 güne kadar yol izni alabilme hakkına sahip olup ücretsiz yol izni talebi yıllık izin ile birlikte talep edilebilir.

İşçi yıllık izin hakkından vazgeçemez. İş sözleşmesi feshedilmeden, kullanılmayan yıllık izinlerin karşılık parasal ödemesi işçiye ödenemez. İdari izinler, mazeret izinleri yıllık izinden düşülemez. Saatlik izimler yıllık izinden düşülemez. İşçi tarafından yıllık izin işveren tarafından onaylanması ile kullanılabilir. Yıllık İzinde iken rapor alınması halinde raporlu süre yıllık izin süresinden düşülmez, rapor bitiminde iş başı yapılır, kullanılmayan yıllık izinler daha sonra kullanılabilir.

Yıllık izin nedeniyle haklı fesih yapılır mı? Yıllık izin talebi reddedilirse ne olur?

 Hak kazanılan yıllık iznin talep halinde mazeretsiz kullandırılmaması haklı fesih imkanı verir.  Son 3 yıldan fazla hiç kullandırılmaması işçiye doğrudan fesih hakkı verir. Kullanılmayan bakiye iznin kullandırılmasını işveren isteyebilir, yıllık iznin ne zaman kullanılmak istenildiğine dair işçi tarafından gün belirtilmezse işveren istediği zaman yıllık izni kullandırılabilir. Son 5 yıldan daha fazla süre hiç izin kullandırılmasının iddia edilmesi halinde davacı asilin duruşmada dinlenilmesi gerekir.

YILLIK İZİNİN KULLANDIRMAMAK NEDEN HAKLI FESİH SEBEBİ SAYILIR?

İşverenin, işçinin dinlenme hakkını görmezden gelerek yıllık iznini kullandırmaması, İş Kanunu’nun 24. maddesinde belirtilen “Ahlak ve İyiniyet Kurallarına Uymayan Haller” kapsamına girer. Yargıtay’ın yerleşik içtihatları da bu durumu, işverenin sözleşmeden doğan temel bir yükümlülüğünü ihlal etmesi olarak kabul eder.

İşverenin bu tutumu, iş ilişkisini işçi açısından çekilmez hale getirdiği için işçiye sözleşmeyi derhal feshetme hakkı verir.

HANGİ ŞARTLARDA HAKLI FESİH HAKKI DOĞAR?

Her izin kullandırmama durumu hemen haklı fesih nedeni olmayabilir. Yargıtay kararlarında genellikle şu şartların varlığı aranır:

  1. Süreklilik ve Sistematiklik: İşverenin bu tutumunun bir defaya mahsus bir gecikme değil, birkaç yıl üst üste devam eden sistematik bir uygulama olması gerekir.
  2. Talep Edilmiş Olması: İşçinin izin talebine rağmen makul bir gerekçe olmaksızın talebinin sürekli reddedilmesi veya ertelenmesi önemlidir.
  3. Ücret Ödemenin Yetersizliği: İşveren, kullanılmayan izinlerin ücretini ödemeyi teklif etse bile bu durum, dinlenme hakkını ortadan kaldırmaz. Asıl olan, iznin fiilen kullanılmasıdır.

Yıllık iznin asıl amacı işçinin dinlenmesidir. Bu nedenle, kullanılmayan iznin ücretinin ödenmesi, işverenin kullandırma yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

HAKLI FESİH YAPAN İŞÇİNİN TAZMİNAT HAKLARI NELERDİR?

Yıllık izin hakkının gasp edilmesi nedeniyle iş sözleşmesini haklı olarak fesheden bir işçi, aşağıdaki haklara sahip olur:

  •  Kıdem Tazminatı: Şartları sağlıyorsa, çalıştığı her yıl için bir aylık brüt ücreti tutarındaki kıdem tazminatını alır.
  • Kullanılmayan Yıllık İzin Ücreti: Fesih tarihine kadar birikmiş ve kullanılmamış tüm yıllık izinlerinin ücretini son brüt maaşı üzerinden alır.
  • Diğer İşçilik Alacakları: Ödenmemiş maaş, fazla mesai, prim gibi diğer tüm hak edişlerini talep edebilir.

 İşçi, sözleşmeyi haklı nedenle kendisi feshettiği için ihbar tazminatı alamaz ve işverene ihbar süresi kadar çalışma veya ihbar tazminatı ödeme zorunluluğu da yoktur. Yıllık izin ücreti çıplak brüt ücret üzerinden hesaplanır ve SGK primi kesilir.

 Haklı Fesih Süreci Nasıl İşlemeli? Adım Adım Yapılması Gerekenler

Hak kaybı yaşamamak için fesih sürecini doğru yönetmek kritik öneme sahiptir.

  1. İhtarname Gönderin: Fesih kararınızı, gerekçesiyle (yıllık izinlerin uzun süredir kullandırılmadığı) birlikte yazılı olarak işverene bildirin.
  2. Gerekçeyi Açıkça Belirtin: İhtarname metninde, hangi yıllara ait izinlerinizi talep etmenize rağmen kullandırılmadığını açık ve net bir dille ifade edin.
  3. Profesyonel Destek Alın: Sürecin doğru ve eksiksiz yürütülmesi için bir İŞ HUKUKU AVUKATINDAN destek almanız, haklarınızı tam olarak korumanızı sağlar.

Sonuç olarak; yıllık izin sadece bir lütuf değil, yasal ve anayasal bir haktır. İşvereniniz tarafından bu hakkınız sistematik olarak ihlal ediliyorsa, yasaların size iş sözleşmesini kıdem tazminatınızı alarak feshetme imkânı tanıdığını unutmayın.

İSTANBUL AVUKAT EZGİ ESNİK GÜNAY HUKUK BÜROSU