İşçinin Çalışma Koşullarının Değiştirilmesi ve Haklı Fesih Hakkı

İş hayatında sıklıkla karşılaşılan durumlardan biri, işverenin çalışanların görev yeri, çalışma saatleri veya maaş gibi temel koşullarında değişikliğe gitmek istemesidir. Peki, işçinin çalışma koşullarının değiştirilmesi haklı fesih sebebi olur mu?

Kısa cevap: Evet. İş şartlarının işçi aleyhine olumsuz yönde değiştirilmesi ancak işçinin yazılı onayı ile mümkündür. İşçi bu değişiklikleri kabul etmeye zorlanırsa, iş sözleşmesini haklı nedenle feshederek kıdem tazminatını talep etme hakkına sahip olur.

Çalışma Koşullarında Esaslı Değişiklik Ne Demektir?

İş Hukuku kapsamında, işçinin mevcut çalışma düzenini zorlaştıran veya aleyhine olan uygulamalar esaslı değişiklik olarak kabul edilir. Arama motorlarında sıkça sorulan ve haklı feshe zemin hazırlayan esaslı değişiklik örnekleri şunlardır:

• Görev Yeri Değişikliği: İşçinin onayı olmadan çalışma adresinin başka bir il/ilçeye veya uzak bir şubeye taşınması.

• Maaşın Düşürülmesi: Ücrette veya prim/ikramiye gibi yan haklarda işçi aleyhine kesinti yapılması.

• Pozisyon ve Unvan Düşürme: İşçinin uzmanlığı ve mevcut görevinin daha altında bir işe verilmesi.

• Çalışma Saatlerinin Zorlaştırılması: Gündüz mesaisinden gece vardiyasına geçirilmesi veya çalışma günlerinin değiştirilmesi.

• Ek İş Yüklenmesi: İşçiye kendi iş tanımı dışında, mahiyeti bilinmeyen ek görevler verilmesi.

• Servis İmkanının Kaldırılması: Önceden sunulan yol veya servis desteğinin tek taraflı iptal edilmesi.

İşveren Tek Taraflı Değişiklik Yapabilir mi?

İş Kanunu’na göre, işveren çalışma koşullarında esaslı bir değişikliğe gidecekse bunu işçiye yazılı olarak bildirmek zorundadır.

Uygulamada çoğu zaman işçiden yazılı veya sözlü onay alınmadan şartlar değiştirilmekte ve işçi yeni düzende çalışmaya zorlanmaktadır. İşçi, bu yeni koşulları kabul etmeyerek eski işine devam etmek isteyebilir. Eğer işveren, değişiklikleri kabul etmediği gerekçesiyle işçiyi işten çıkarırsa, kıdem ve ihbar tazminatını ödemekle yükümlüdür.

İş Sözleşmesindeki “Değişiklik Yapılabilir” Maddesi Geçerli mi?

İşe girişte imzalanan iş sözleşmelerinde genellikle “İşveren görev yerini veya çalışma şartlarını değiştirebilir” şeklinde maddeler bulunur. Ancak bu maddeler işverene sınırsız ve keyfi bir yetki vermez.

Yargıtay kararlarına göre; işverenin bu hakkı objektif ve zorunlu nedenlerle kullanması gerekir. Örneğin; iş yerinin o bölümünün kapanması gibi zorunlu bir durum varsa değişiklik geçerli olabilir. Ancak hiçbir gerekçe yokken yapılan keyfi yer veya görev değişiklikleri yasal değildir ve işçiye haklı fesih imkanı tanır.

İşçinin Onayı Olmadan Maaşı Düşürülebilir mi?

Özellikle kriz veya salgın gibi dönemlerde işçilerin maaşlarının düşürülmesi sık rastlanan bir durumdur. Ancak;

• İş şartları işçi aleyhine değiştirilirken mutlaka yazılı onay alınmalıdır.

• İşçinin maaş düşüşüne bir süre itiraz etmemiş ve sessiz kalmış olması, bu durumu zımnen (örtülü) kabul ettiği anlamına gelmez.

• İşçi, maaşının düşürülmesini kabul etmek zorunda değildir ve eski şartlarda çalışma imkanı kalmadığında iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir.

İşçi Hangi Tazminatlara Hak Kazanır?

Değişen çalışma koşulları nedeniyle iş sözleşmesini haklı nedenle fesheden işçi şu haklara sahip olur:

1. Kıdem Tazminatı: Şartları sağlayan (1 yıl ve üzeri çalışma) işçi kıdem tazminatını tam olarak alır.

2. Diğer Alacaklar: Varsa ödenmemiş fazla mesai, kullandırılmayan yıllık izin ücretleri ve genel tatil ücretleri işverenden talep edilir.

Önemli Not: Sözleşme işçi tarafından feshedildiği için, işçinin ihbar tazminatı alma hakkı doğmaz.

İspat Yükü ve Dava Süreci Nasıl İşler?

Değişen iş koşulları nedeniyle işten ayrılıp tazminat davası açan işçi, haklı fesih yaptığını mahkemede ispatlamakla yükümlüdür. Bu ispat süreci şu delillerle yürütülebilir:

• Tanık beyanları

• Ücret değişikliğini gösteren maaş bordroları ve banka kayıtları

• E-posta veya mesaj yazışmaları

İşçi fiilen işi bırakarak fesih hakkını kullanabilir, ihtarname çekmek kanuni bir zorunluluk değildir. Ancak ispat kolaylığı açısından noter kanalıyla ihtarname çekmek ve fesih gerekçesini açıkça belirtmek hukuki açıdan büyük avantaj sağlar.

İş sözleşmesinin feshi, doğru ihtarnamenin hazırlanması ve dava sürecinde hak kaybı yaşamamak için süreci alanında uzman bir iş hukuku avukatı ile yürütmeniz tavsiye edilir.

İSTANBUL AVUKAT EZGİ ESNİK GÜNAY HUKUK BÜROSU

Ayrıca, işçinin haklı fesih hakkını kullanabilmesi için çalışma koşullarındaki değişikliklerin iş sözleşmesine aykırı olup olmadığını titizlikle değerlendirmesi gerekmektedir. İşverenin keyfi davranışları veya işçinin çalışma şartlarının makul bir süre içinde düzeltilmemesi, işçinin haklı fesih hakkını doğurabilir. Bu durumda, işçinin elindeki belgeleri ve tanık beyanlarını derleyerek, hukuki süreci desteklemesi önemlidir. Nihayetinde, işçinin haklarını koruyabilmesi için gerekli tüm adımları zamanında atması ve süreçleri doğru bir şekilde takip etmesi hayati öneme sahiptir.

https://sites.google.com/view/avukatezgiesnikgunay/kidem-tazminati